Οι Διμερείς Συμφωνίες κινητικότητας νέων συνιστούν, στο πλαίσιο της νόμιμης μετανάστευσης, μια από τις πλέον συνήθεις διαδικασίες συμφωνιών, οι οποίες επιτρέπουν σε νέους, πολίτες των δύο εταίρων / χωρών (συνήθως ηλικίας από 18 έως και 30 ετών) να μεταβαίνουν στην άλλη χώρα / εταίρο, με δικαίωμα νόμιμης εισόδου και προσωρινής διαμονής (συνήθως έως ένα έτος) για την πραγματοποίηση διακοπών σε συνδυασμό με (συνήθως περιορισμένο) δικαίωμα εργασίας (ο ευρωπαϊκός / διεθνής όρος που χρησιμοποιείται για αυτές τις διμερείς ή / και πολυμερείς συμφωνίες είναι «working holiday agreements»).
Παράλληλα η κα Νάντια Παπακώστα, συμμετείχε στις εργασίες της ετήσιας διεθνούς έκθεσης τροφίμων “Seoul Food & Hotel (SFH) 2026” όπου και πραγματοποίησε επίσκεψη στο εκθεσιακό περίπτερο που λειτούργησε από κοινού η Κοινοπραξία Συνεταιρισμών Ομάδων Παραγωγών Ν. Ημαθίας και Ομάδων Παραγωγών Κτηνοτροφίας της Πολωνίας. Η Γενική Γραμματέας Μεταναστευτικής Πολιτικής, καθώς και ο Γενικός Διευθυντής Μεταναστευτικής Πολιτικής και ο Πρέσβης της Ελλάδας στην Σεούλ, είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν με Έλληνες και ξένους εργοδότες ζητήματα που σχετίζονται με την διαδικασία της μετάκλησης πολιτών τρίτων χωρών στον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα αλλά και γενικότερα ζητήματα διμερών συμφωνιών για την νόμιμη μετανάστευση καθώς και ζητήματα προώθησης συνεργασίας Ελλάδας -Ν. Κορέας.

Το Υπουργείο Μετανάστευσης συνεχίζει την προσπάθεια αξιοποίησης των διμερών συμφωνιών ως εργαλείο διαχείρισης της νόμιμης μετανάστευσης και το ενδεχόμενο σύναψης συμφωνίας κινητικότητας νέων με τη Νότια Κορέα θα έχει θετικό αντίκτυπο συνιστώντας μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τη διαμόρφωση ενός προτύπου συμφωνίας κινητικότητας νέων, σύγχρονο και επικαιροποιημένο, σε σχέση με τις τρέχουσες μεταναστευτικές εξελίξεις, το οποίο δύναται η χώρα μας να προσφέρει και σε άλλες τρίτες χώρες, μεταναστευτικά «ασφαλείς». Οι συζητήσεις θα συνεχιστούν τόσο σε υψηλό όσο και σε τεχνικό επίπεδο το επόμενο χρονικά διάστημα με στόχο την υπογραφή της διμερούς συμφωνίας έως τέλος του τρέχοντος έτους.

Κατά τις παρεμβάσεις τους, υπογράμμισαν ότι η αξιοπιστία του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου θα κριθεί από την αποτελεσματική εφαρμογή του, με έμφαση στην προστασία των εξωτερικών συνόρων, στις ταχείες διαδικασίες διαλογής και ελέγχου των παράνομα εισερχομένων και στην ουσιαστική ενίσχυση των επιστροφών.

Ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι «το Σύμφωνο δεν θα κριθεί από τον αριθμό των σελίδων του, αλλά από το αν μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα στα ευρωπαϊκά σύνορα. Για χρόνια η Ευρώπη έστελνε το μήνυμα ότι όποιος καταφέρει να περάσει τα σύνορα, αργά ή γρήγορα θα βρει τρόπο να παραμείνει. Αυτό το μοντέλο απέτυχε. Η εφαρμογή του νέου Συμφώνου είναι η ευκαιρία να αποκαταστήσουμε την αξιοπιστία της μεταναστευτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα σύνορα πρέπει να φυλάσσονται αποτελεσματικά, οι διαδικασίες να ολοκληρώνονται γρήγορα και όσοι δεν δικαιούνται διεθνή προστασία να επιστρέφουν χωρίς καθυστερήσεις. Δεν μπορούμε να ζητάμε από τις ευρωπαϊκές κοινωνίες να εμπιστευθούν το σύστημα όταν οι αποφάσεις επιστροφής παραμένουν στα χαρτιά. Οι επιστροφές πρέπει να γίνουν ορατές, μετρήσιμες και αποτελεσματικές. Οι νέοι μηχανισμοί που συζητούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των κόμβων επιστροφών και του νέου Κανονισμού Επιστροφών, κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Η Ευρώπη οφείλει να προστατεύσει το δικαίωμα στο άσυλο, αλλά και το δικαίωμά της να αποφασίζει ποιος εισέρχεται και ποιος παραμένει στο έδαφός της».

Ο Υπουργός σημείωσε ότι η Ελλάδα στηρίζει πλήρως την εφαρμογή των υποχρεωτικών διαδικασιών προελέγχου στα εξωτερικά σύνορα και των συνοριακών διαδικασιών ασύλου, ώστε να αποτρέπονται καταχρηστικές αιτήσεις και να επιταχύνονται οι τελεσίδικες αποφάσεις. Παράλληλα, ανέδειξε ως κορυφαία προτεραιότητα την αύξηση των επιστροφών προς τις χώρες προέλευσης και διέλευσης, καθώς και την ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες για την επανεισδοχή υπηκόων τους και την καταπολέμηση των κυκλωμάτων διακίνησης.

Καταλήγοντας ο κ. Πλεύρης σημείωσε ότι το μεταναστευτικό δεν είναι ζήτημα μετακύλισης του προβλήματος από το ένα κράτος-μέλος στο άλλο, αλλά μια κοινή ευρωπαϊκή πρόκληση που απαιτεί κοινή ευθύνη και κοινή δράση. Η επιτυχία του Συμφώνου συνδέεται άμεσα με την ανάκτηση και ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών-μελών, ιδίως απέναντι στις διαφορές προσεγγίσεων που επί σειρά ετών χαρακτήρισαν τη συζήτηση μεταξύ των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου και του Βορρά. Μόνο μέσα από ένα πλαίσιο αμοιβαίας εμπιστοσύνης, ισόρροπης κατανομής ευθυνών και αποτελεσματικής εφαρμογής των κοινών κανόνων μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική θα παράγει απτά αποτελέσματα για όλους τους πολίτες της Ένωσης.

Από την πλευρά της, η Υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σέβη Βολουδάκη, υπογράμμισε ότι η εφαρμογή του Συμφώνου αποτελεί κρίσιμη δοκιμασία για την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εφαρμόζει στην πράξη τις αποφάσεις που λαμβάνει.

«Το νέο Σύμφωνο αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής των τελευταίων ετών. Η επιτυχία του, όμως, δεν είναι δεδομένη. Οι πολίτες δεν θα αξιολογήσουν τις νομοθετικές ρυθμίσεις· θα αξιολογήσουν τα αποτελέσματα. Θα αξιολογήσουν αν οι διαδικασίες γίνονται ταχύτερες, αν περιορίζεται η κατάχρηση του συστήματος ασύλου και αν εφαρμόζονται οι αποφάσεις που λαμβάνονται. Η Ευρώπη χρειάζεται κανόνες που να εφαρμόζονται με συνέπεια και όχι εξαιρέσεις που μετατρέπονται σε κανόνα. Μόνο έτσι μπορούμε να διατηρήσουμε ένα σύστημα που θα είναι ταυτόχρονα δίκαιο για όσους έχουν πραγματική ανάγκη προστασίας και αυστηρό απέναντι στην παράνομη μετανάστευση», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Στο περιθώριο των εργασιών του Συμβουλίου, ο κ. Πλεύρης πραγματοποίησε διμερή συνάντηση με τον Γερμανό Υφυπουργό αρμόδιο για θέματα Μετανάστευσης, με αντικείμενο την εφαρμογή του Συμφώνου και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα των επιστροφών. Επιπλέον, είχε συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ) και του International Centre for Migration Policy Development (ICMPD), κατά τις οποίες συζητήθηκαν ζητήματα επιχειρησιακής συνεργασίας, εθελούσιων επιστροφών, ανάπτυξης δυνατοτήτων διαχείρισης μεταναστευτικών ροών και υποστήριξης της εφαρμογής του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου για τη μετανάστευση και το άσυλο.

1. Τι αλλάζει βασικά με το νέο Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση;

Το νέο Σύμφωνο εισάγει αυστηρότερους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα, ταχύτερες διαδικασίες ασύλου και επιστροφών, καθώς και υποχρεωτικό μηχανισμό ευρωπαϊκής αλληλεγγύης για τη στήριξη των κρατών πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα. Το νέο Σύμφωνο ψηφίστηκε μόνο από τη Νέα Δημοκρατία, η οποία στήριξε το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο διεκδικώντας αυστηρότερη φύλαξη των συνόρων, ταχύτερες επιστροφές και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή στήριξη για τις χώρες πρώτης γραμμής.

2. Τι είναι το screening και ποιους αφορά;

Το screening είναι ο υποχρεωτικός αρχικός έλεγχος που εφαρμόζεται σε όλους όσοι εισέρχονται παράνομα στη χώρα, ανεξάρτητα από το αν υποβάλλουν αίτημα ασύλου. Περιλαμβάνει διαδικασίες ταυτοποίησης, υγειονομικού ελέγχου και εκτεταμένου ελέγχου ασφαλείας.

3. Πόσο διαρκεί η διαδικασία screening;

Η διαδικασία ολοκληρώνεται εντός 7 ημερών στα σύνορα και εντός 3 ημερών στην ενδοχώρα.

4. Τι συμβαίνει μετά την ολοκλήρωση του screening;

Μετά την ολοκλήρωση του screening, ο υπήκοος τρίτης χώρας οδηγείται είτε σε διαδικασία ασύλου, είτε σε διαδικασία επιστροφής, είτε σε διαδικασία μετεγκατάστασης σε άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5. Ποιοι υπάγονται στις ταχείες διαδικασίες ασύλου στα σύνορα και τι ισχύει;

Στις ταχείες διαδικασίες ασύλου στα σύνορα υπάγονται κυρίως πρόσωπα που προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης ασύλου ή πρόσωπα που επιχειρούν να παραπλανήσουν τις εθνικές αρχές. Οι διαδικασίες αυτές ολοκληρώνονται υποχρεωτικά εντός 12 εβδομάδων. Κατά το διάστημα αυτό, ο αιτών δεν θεωρείται ότι έχει εισέλθει τυπικά στη χώρα, δεν έχει πρόσβαση στην αγορά εργασίας και τελεί υπό κράτηση ή αυστηρό περιορισμό.

6. Τι προβλέπεται για όσους έχουν ισχυρό προσφυγικό προφίλ;

Οι αιτούντες με αυξημένες πιθανότητες χορήγησης διεθνούς προστασίας υπάγονται στην κανονική διαδικασία ασύλου, εισέρχονται νόμιμα στη χώρα και έχουν πρόσβαση στην εργασία, στην εκπαίδευση και στις λοιπές εγγυήσεις προστασίας.

7. Τι συμβαίνει όταν απορρίπτεται μια αίτηση ασύλου;

Σε περίπτωση απόρριψης αίτησης ασύλου, εκδίδεται ταυτόχρονα απόφαση επιστροφής και ο απορριφθείς είτε αναχωρεί οικειοθελώς είτε απομακρύνεται αναγκαστικά από τις αρμόδιες αρχές.

8. Ποιο είναι το βασικό όφελος της Ελλάδας από τον νέο μηχανισμό αλληλεγγύης;

Η Ελλάδα αποκτά θεσμοθετημένη ευρωπαϊκή στήριξη μέσω μετεγκαταστάσεων, χρηματοδότησης και επιχειρησιακής βοήθειας, ώστε να μην αντιμετωπίζει μόνη της αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις.

9. Τι αλλάζει με τις υποχρεώσεις της Ελλάδας στο πλαίσιο του Κανονισμού Δουβλίνου;

Μέσα από τη συμφωνία με βασικές χώρες δευτερογενών ροών, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ολλανδία, διαγράφονται οι εκκρεμείς περιπτώσεις επιστροφών έως την έναρξη εφαρμογής του νέου Συμφώνου για το Άσυλο και τη Μετανάστευση. Με τον τρόπο αυτό, η χώρα από τις 13 Ιουνίου μηδενίζει το βάρος παλαιών υποθέσεων και θωρακίζεται έναντι μελλοντικών μεταναστευτικών πιέσεων.

10. Τι προβλέπεται για τα κέντρα επιστροφών (return hubs) εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Τα κέντρα επιστροφών (return hubs) είναι οργανωμένες δομές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις οποίες μπορούν να μεταφέρονται υπήκοοι τρίτων χωρών των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί ή για τους οποίους έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής. Στόχος τους είναι η αποτελεσματικότερη διαχείριση των επιστροφών και η αποτροπή της παράνομης παραμονής στην Ευρώπη. Το σχετικό θεσμικό πλαίσιο προβλέπεται από τον νέο Κανονισμό Επιστροφών της ΕΕ και συμπληρώνει το νέο Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση.

Η Ελλάδα συμμετέχει μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αυστρία και τη Δανία σε κοινή ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δημιουργία τέτοιων κέντρων. Στόχος των πέντε χωρών είναι η σύναψη των πρώτων συμφωνιών με τρίτες χώρες (Αφρική) εντός του 2026, ώστε οι νέες δομές να καταστούν λειτουργικές από το 2027.

11. Τι προβλέπεται για τις ασφαλείς χώρες καταγωγής και τον νέο Κανονισμό Επιστροφών;

Η Ελλάδα έχει ήδη ενσωματώσει βασικές προβλέψεις του νέου ευρωπαϊκού Κανονισμού Επιστροφών, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής για πρόσωπα που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Παράλληλα, διατηρείται και ενισχύεται η εφαρμογή της έννοιας των ασφαλών χωρών καταγωγής, στις οποίες περιλαμβάνονται η Αίγυπτος, το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές.

Για τους υπηκόους των συγκεκριμένων χωρών, οι αιτήσεις ασύλου εξετάζονται με ταχύτερες διαδικασίες, καθώς τεκμαίρεται ότι στις χώρες αυτές δεν υφίσταται γενικευμένος κίνδυνος δίωξης ή σοβαρής βλάβης. Σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης, ενεργοποιούνται άμεσα οι διαδικασίες επιστροφής σύμφωνα με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο.