Στην Ολομέλεια της Βουλής, κατά τη συζήτηση και ψήφιση του νομοσχεδίου «Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και λοιπές διατάξεις» του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, παρουσίασε τους βασικούς άξονες του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου και τις παρεμβάσεις που υιοθετεί η Ελλάδα για την αποτελεσματικότερη διαχείριση της παράνομης μετανάστευσης.
Κατά την τοποθέτησή του, ο Υπουργός ανέφερε ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας παρέλαβε ένα σύστημα με ανεξέλεγκτες ροές, περισσότερες από 140.000 εκκρεμείς αιτήσεις ασύλου και δομές στα νησιά με δεκάδες χιλιάδες διαμένοντες. Όπως επισήμανε, οι μεταναστευτικές ροές της περιόδου 2015-2019, που ξεπέρασαν το 1,2 εκατομμύριο αφίξεις, έχουν περιοριστεί σε λιγότερες από 200.000 κατά την τελευταία πενταετία, ενώ οι εκκρεμείς αιτήσεις ασύλου μειώθηκαν σε περίπου 28.000. Παράλληλα, στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου η εικόνα έχει μεταβληθεί πλήρως, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Λέσβο, όπου από πληθυσμούς 10.000 έως 20.000 ατόμων σήμερα παραμένουν περίπου 270.
Ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε ότι τα αποτελέσματα αυτά συνδέονται άμεσα με την πολιτική αποτροπής που εφαρμόζει η Κυβέρνηση, πάντοτε εντός του πλαισίου του Διεθνούς Δικαίου. Όπως σημείωσε, η αποτροπή περιλαμβάνει τη συνεργασία με τις γειτονικές χώρες, την ενίσχυση της φύλαξης των συνόρων και τη συνολική προσπάθεια περιορισμού των παράνομων αφίξεων.
Αναφερόμενος στο νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, τόνισε ότι πρόκειται για έναν συμβιβασμό μεταξύ διαφορετικών κρατών και διαφορετικών προσεγγίσεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως ανέφερε, για πρώτη φορά θεσμοθετείται υποχρέωση αλληλεγγύης από τις χώρες δεύτερης υποδοχής, ενώ παράλληλα ενισχύεται η ευθύνη των χωρών πρώτης γραμμής στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Στη συνέχεια παρουσίασε τις βασικές αρχές του Συμφώνου, εξηγώντας ότι με την άφιξη ενός πολίτη τρίτης χώρας στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενεργοποιείται διαδικασία ταυτοποίησης, λήψης βιομετρικών στοιχείων και αξιολόγησης του προσφυγικού του προφίλ. Όπως σημείωσε, όσοι διαθέτουν αυξημένες πιθανότητες χορήγησης ασύλου ακολουθούν την κανονική διαδικασία εξέτασης και ένταξης, ενώ για όσους δεν διαθέτουν προσφυγικό προφίλ εφαρμόζεται η διαδικασία συνόρων.
Ο Υπουργός τόνισε ότι για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις προβλέπεται υποχρεωτική παραμονή σε καθεστώς κράτησης κατά τη διάρκεια της συνοριακής διαδικασίας, εξέταση του αιτήματος ασύλου εντός δώδεκα εβδομάδων και άμεση έκδοση απόφασης επιστροφής σε περίπτωση απόρριψης. Όπως υπογράμμισε, η ρύθμιση αυτή αντιμετωπίζει ένα από τα βασικά προβλήματα της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, καθώς περιορίζει τα περιθώρια καταχρηστικής χρήσης των διαδικασιών ασύλου.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στους νέους ευρωπαϊκούς κανόνες για τις ασφαλείς χώρες και τις επιστροφές, επισημαίνοντας ότι η αποτελεσματική λειτουργία του Συμφώνου εξαρτάται από την επιτυχία των επιστροφών. Όπως ανέφερε, το νέο πλαίσιο διευρύνει τις δυνατότητες επιστροφής απορριφθέντων αιτούντων άσυλο και ενισχύει τα διαθέσιμα εργαλεία για την εφαρμογή των σχετικών αποφάσεων.
Ο κ. Πλεύρης αναφέρθηκε επίσης στους κόμβους επιστροφής (return hubs), επισημαίνοντας ότι η συζήτηση δεν είναι θεωρητική, αλλά πραγματική. Όπως σημείωσε, η Ελλάδα έχει ήδη συμφωνήσει με τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με συγκεκριμένες χώρες, με στόχο να υπάρξει συμφωνία εντός του 2026 και το κέντρο να λειτουργήσει εντός του 2027. Όπως τόνισε, οι κόμβοι επιστροφής θα αφορούν όσους έχει απορριφθεί το αίτημα ασύλου, δεν κινδυνεύουν στη χώρα τους και εκμεταλλεύονται τη μη συνεργασία της χώρας καταγωγής τους για να μην επιστρέψουν.
Αναφερόμενος στον Κανονισμό του Δουβλίνου, υπογράμμισε ότι, μέσα από τη συμφωνία με βασικές χώρες δευτερογενών ροών, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ολλανδία, διαγράφονται οι εκκρεμείς περιπτώσεις επιστροφών έως την έναρξη εφαρμογής του Συμφώνου. Με τον τρόπο αυτό η χώρα από τις 13 Ιουνίου μηδενίζει το βάρος παλαιών υποθέσεων και θωρακίζεται έναντι μελλοντικών πιέσεων.
Απαντώντας στην αντιπολίτευση, ο Υπουργός υποστήριξε ότι οι εφαρμοστικοί νόμοι αποτελούν άμεση συνέπεια των ευρωπαϊκών κανονισμών που έχουν ήδη εγκριθεί, επισημαίνοντας τις αντιφάσεις που καταγράφονται μεταξύ των τοποθετήσεων ορισμένων κομμάτων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και της στάσης τους στην ελληνική Βουλή. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «με το ΠΑΣΟΚ ψηφίσαμε μαζί το Σύμφωνο αλλά δεν ψηφίζει τον εφαρμοστικό νόμο, ενώ κόμματα που υπερψήφισαν τους κανονισμούς για τις επιστροφές και τις ασφαλείς χώρες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταψηφίζουν σήμερα τις αντίστοιχες διατάξεις στην ελληνική Βουλή. «Δεν μπορεί να πανηγυρίζετε στο Ευρωκοινοβούλιο για το πώς ψηφίζετε και να έρχεστε εδώ να καταψηφίζετε για να μην σας πει κάποιος ότι στηρίξατε νομοσχέδιο του Μητσοτάκη και του Πλεύρη. Αυτό με συγχωρείτε, αλλά είναι υποκρισία.»
Κλείνοντας, ο κ. Πλεύρης επανέλαβε ότι η μεταναστευτική πολιτική της χώρας ασκείται στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων, με προτεραιότητα την προστασία των συνόρων, την αποτελεσματική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και την ενίσχυση των επιστροφών
